facebook
^Back To Top

  • 1 Leżajsk
    Widok z wieży telefonicznej na Sąd i osiedle Staszica i Kołłątaja.
  • 2 PKP
    Ciuchcia wjeżdżająca na peron w Leżajsku
  • 3 Osiedle
    Widok na osiedle z kominem w tle
  • 4 Leżajsk
    Przemarsz Orkiestry ul. Mickiewicza przy Ogródku Jordanowskim i Szkole Muzycznej
  • 5 Dom Kultury
    Występ chóru przed Domem Kultury w ramach Wojewódzkich Eliminacji "Artama 78"

- Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta -

  

Kalendarium rocznic przypadających w 2015 r.

2015    Kalendarium Leżajska i okolic

Średniowiecze
675 lat temu…
w 1340 r. Król Kazimierz Wielki przyłączył tereny wschodnie do Polski. Leżajsk znalazł się w dobrach królewskich w woj. niskim.

615 lat temu…
w 1400 r. Utworzenie   parafii   rzymsko-katolickiej,   przeniesionej  potem wraz z miastem na nowe leże. Parafia obejmowała oprócz Leżajska osady: Giedlarowa, Wierzawice, Dębno, Wola Zarczycka i Wywłoka. W 1439 r. parafia została przejęta przez zakon Bożogrobców, którzy zarządzali nią przez 400 lat.

610 lat temu…
w 1405 r., w Koprzywnicy Władysław Jagiełło, król Polski i wielki książę litewski, dziedzic Rusi, etc. zezwolił mieszczanom z Leżajska na sprzedaż sukna na łokcie w wszystkich miastach Rusi.

515 lat temu…
w 1500 r. drugi po 1498 r. najazd tatarski na miasto i początki jego systematycznego niszczenia (kolejne w 1503, 1509, 1519 i 1524, który przypieczętował koniec miasta Leżajska położonego bezpośrednio nad Sanem).

515 lat temu…
w 1510 r.  Miasto uzyskało królewskie prawo odbywania  jarmarków.


Nowożytność

490 lat temu…
w 1525 r. (11 marca) Miasto otrzymało  nowe  przywileje  budowy browaru, przewozu na Sanie i inne.
Istniejący  port  rzeczny  był jednym  z  większych   w dolnym biegu Sanu. Działał tu prom i spichlerz.

465 lat temu… 
w 1550 r. w Leżajsku istniała już drewniana cerkiew greko-katolicka.

455 lat temu…
ok. 1560 r. miały miejsce pierwsze objawienia Matki Bożej i Św. Józefa ubogiemu młynarzowi Rychcie

425 lat temu…
ok. 1590 r. kolejne objawienia Matki Bożej i Św. Józefa w borze pod Leżajskiem. Tym razem świadkiem objawień był browarnik Tomasz Michałek. Początek kultu Matki Boskiej Leżajskiej.

405 lat temu…
ok. 1610 r. zakończenie prywatnej wojny pomiędzy dwoma lokalnymi magnatami Łukaszem z Bnina Opalińskim starostą leżajskim a Stanisławem Stadnickim zw. „Diabłem Łańcuckim” (konflikt trwał w latach 1607-1610).
ok. 1610 r. początek budowy kościoła Księży Bożogrobców obecnej Fary (Kościół rozpoczęto wznosić kilka lat wcześniej [ok. 1604 lub 1608 r.]. Budowę kościoła przerwano w wyniku rozgorzałego konfliktu Opalińskiego ze Stadnickim. Niedokończony kościół zniszczył podczas najazdu Leżajska ok. 1608 r. Stadnicki).

360 lat temu…
w 1655 r. starostwo leżajskie w rękach Potockich, herbu „Pilawa” (po śmierci dotychczasowego starosty Łukasza Opalińskiego w 1654 r.)
w latach 1655–1656 wyniszczające ziemie starostwa leżajskiego przemarsze wojsk szwedzkich, zaś w klasztorze leżajskim przebywał trzy dni król szwedzki Karol Gustaw

310 lat temu…
w 1705 r. katastrofalne pomory i klęski przeszły przez Leżajsk i starostwo (do podobnych wydarzeń doszło także w następnych latach m.in. w 1710, 1712, 1713, 1717, 1718, 1721)

275 lat temu…
w 1740 r. erygowanie przez J. I. Lubomirskiego drugiego miasta w dzisiejszym Grodzisku Dolnym

255 lat temu…
w 1760 r. rozpoczęto budowę zespołu dworu starościńskiego na miejscu dawnego zamku leżajskiego (zamek zniszczony został podczas najazdu wojsk księcia Jerzego II Rakoczego na Leżajsk w 1657 r. podczas potopu szwedzkiego). Dwór wraz z oficynami wybudowano w latach 1760–1770 dla ostatniego starosty leżajskiego Józefa Potockiego. Obecnie mieści się w nim Muzeum Ziemi Leżajskiej.

230 lat temu…
w 1785 r. W Galicji wszystkie osady podzielono na miasta i miasteczka - Leżajsk zaliczono do miasteczek

185 lat temu…
w 1830 r. wybuchło Powstanie listopadowe, w którym uczestniczyło kilku mieszczan - ochotników. Po upadku powstania niektórzy uczestnicy walk schronili się u miejscowej ludności.

160 lat temu…
od 1855 r. Leżajsk po raz drugi w swej historii stał się siedzibą starostwa (powiatu). Powiat obejmował 33 osady, które zamieszkało 31.890 osób. Wśród nich znajdowali się głównie: Polacy i Rusini, a także Żydzi, którzy od 1867 r. tworzyli odrębną gminę oraz Niemcy (kolonizacja józefińska po 1772 r.). Leżajsk liczył wtedy 4.126 osób, mianowicie: ok. 2.200 Polaków, 1.516 Żydów oraz 382 Rusinów. Miasto zajmowało obszar 1641 ha. Podzielone było na 6 dzielnic: Śródmieście, Podzwierzyniec, Zmuliska, Chałupki, Podklasztor i Maleniska.

130 lat temu…
w 1885 r. w Leżajsku powstało Towarzystwo Kasynowe Inteligencji

115 lat temu…
w 1900 r. zakończono budowę   linii   kolejowej   na trasie Rozwadów - Przeworsk przez Leżajsk, a także dworca kolejowego. Do dworca doprowadzono wodociąg, z którego korzystał również klasztor Ojców Bernardynów.

105 lat temu…
w 1910 r. W Leżajsku mieszkał (z przerwami) i pracował przy regulacji rzeki San inż. Władysław Sikorski (późniejszy generał), który w 1910 r., w 500 rocznicę bitwy pod Grunwaldem; odsłonił pamiątkową tablicę na ratuszu.
również …
w 1910 r. Znany w mieście urzędnik podatkowy Włodzimierz Sulima Popiel wydał powieść pt. „W sidłach Diabła". Jest to jedyna pozycja literacka o dawnych dziejach Leżajska.
w 1910 r. utworzono spółkę wyrobu zabawek.
w dniu 30 maja 1910 r. w Leżajsku urodził się poeta Tadeusz  Hollender. W czasie II wojny światowej został rozstrzelany przez Niemców 31 maja 1943 r. Po wojnie na ścianie budynku, w którym urodził się poeta, odsłonięto tablicę pamiątkową (ul. Sanowa 2).

100 lat temu…
w 1915 r. od połowy maja do połowy czerwca (okres I wojny światowej) miały miejsce zacięte walki nad Sanem okolice Leżajska i Starego Miasta. Ciężkie ostrzały artyleryjskie spowodowały wiele zniszczeń w Leżajsku i okolicy (szczególnie w klasztorze bernardyńskim)
także…
w 1915 r. w Leżajsku powstał Miejscowy Komitet Narodowy, którego twórcą był prezes Polskiej Drużyny Strzeleckiej (PDS) - Włodzimierz Popiel. Ponadto leżajski Komitet Pań przekształcił się w Koło Ligi Kobiet Naczelnego Komitetu Narodowego.

95 lat temu…
w 1920 r. A. hr. Potocki wybudował w 5 domów drewnianych ( 1920 r.) dla robotników, którzy pracowali w tartaku (za jego też przyczyną powstał w 1918 r. wspomniany tartak, który był jedynym zakładzie do II wojny światowej), a przy nim także fabrykę uli (w budynku tym zorganizowano później bursę).

90 lat temu…
w 1925 r. w Leżajsku wybudowano gmach Sądu Powiatowego i Dom Narodo¬wy (zw. „Polskim” - późniejsze kino „Radość”, a obecnie pawilon handlowy „Orzech”). Przy Placu Mariackim wzniesiono pomnik ku czci poległych mieszczan w 1831, 1863 i 1918 r. Powołano Komitet Rozbudowy Miasta (pierwszy plan miasta opracowano dopiero w 1937 r.).

85 lat temu…
w 1930 r. w Leżajsku na skraju wąwozu między dworem starościńskim i kościołem farnym – po zasypaniu fosy wybudowano tzw. kamienicę Kisielewiczów (3 kondygnacje nad ziemią i 3 pod ziemią), w której murach w latach 1956 - 1975 mieściła się siedziba Powiatowej Rady Narodowej w Leżajsku (obecnie znajdują się tam placówki handlowe, biuro poselskie i kancelaria oraz Restauracja „CAPRI”).

75 lat temu…
w 1940 r. w Leżajsku w ramach zbrojnego ruchu oporu działa ZWZ (Związek Walki Zbrojnej - w mieście działał Polski Związek Powstańczy na czele z Rudolfem Jaszowskim ps. „Lampart”, ZWZ od 1942 r. przerodził się w Armię Krajową).
także …
w 1940 r. (w sierpniu) miały miejsce aresztowania 15 osób, a m.in. ks. prob. Czesława Brody, ks. Stanisława Lubasa, ks. Tomasza Pacuły, płk. Stanisława Eustachiewicza, prof. Władysława Rzeczycy.

65 lat temu…
ok. 1950 r. w kilka lat po wojnie powstają w Leżajsku pierwsze spółdzielnie pracy szewców, krawców, ceramiki i wyrobów ludowych.

60 lat temu…
ok. 1955 r. wybudowano w mieście drugą linię energetyczną od strony Łańcuta (Leżajsk otrzymał światło elektryczne w 1954 r. po wybudowaniu linii z elektrowni w Stalowej Woli).
także …
w 1955 r. w mieście powstał pierwszy powojenny zakład produkcyjny – Leżajską Wytwórnię Tytoniu Przemysłowego

55 lat temu…
ok. 1960 r. z inicjatywy Oddziału PTTK w Leżajsku rozpoczęto organizację i gromadzenie zbiorów Regionalnego Muzeum Ziemi Leżajskiej.

50 lat temu…
w 1965 r. Leżajsk odwiedził abp metropolita krakowski Karol Wojdyła, późniejszy Papież Jan Paweł II.
także …
w 1965 r.  przy ul. Wyspiańskiego na potoku Jagoda wybudowano w Leżajsku kąpielisko.

45  lat temu…
w 1970 r.  Leżajsk zdobył II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie „Mistrz Gospodarności".
także …
w 1970 r.  w Leżajsku została uruchomiona pierwsza kotłownia osiedlowa ogrzewająca 8 bloków Spółdzielni Mieszkaniowej, 4 bloki Administracji Domów Mieszkalnych oraz 11 innych budynków użyteczności publicznej.

40  lat temu…
w 1975 r.  w wyniku wprowadzonej reformy administracyjnej, rozwiązano powiaty i wprowadzono dwustopniowy podział administracyjny (województwa [49] i gminy), który istniał w Polsce od 1 czerwca 1975 r. do 31 grudnia 1998 r.

35  lat temu…
w 1980 r.  Wielka powódź. Wylew rzeki San (9,21 m). Utworzono Zespół Pieśni i Tańca „Ziemia Leżajska". także …
w 1980 r.  Na osiedlu 1000-lecia wybudowano stację uzdatniania wody. Miejska sieć wodociągowa wzrosła z 1,6 km w 1973 r. do 12,5 km, kanalizacyjna z 0,6 km do 4,7 km, gazownicza z 15,2 km w 1970 r. do 25 km.
Ponadto w mieście przekazano do eksploatacji także bazę MZK przy ul. Podolszyny oraz przedszkole  na osiedlu spółdzielczym.

30  lat temu…
w 1985 r.  Miasto Leżajsk zdobyło I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie „Mistrz Gospodarności”

20  lat temu…
w 1995 r.  Rozbudowa mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków o przepustowości 11.500 m3/dobę, ponadto przy ul. Opalińskiego wybudowano kanalizację.

15  lat temu…
w 2000 r.  uroczyste obchody 600-lecia działalności Parafii Farnej pw. Świętej Trójcy.
także …
w 2000 r.  7 lipca w Leżajsku przebywał prezydent Aleksander Kwaśniewski
w 2000 r.  od 1 września Politechnika Rzeszowska uruchamia Studia Wyższe w zamiejscowym Ośrodku w Leżajsku  (Zespół Szkół Zawodowych).

Źródła:

Ambrozowicz J., Leżajsk, Rzeszów 2006
Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M., Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 2005
Bereziewicz A., Zarys dziejów Leżajska na tle rozwoju starostwa leżajskiego do roku 1590, [w:] Almanach Leżajski 3 (1983),
Dzieje Leżajska. Leżajsk od najdawniejszych czasów do 1944 roku, Józef Półćwiartek (red.), Leżajsk 2003
Helwin W., Walat W., Akt nadania miasta Rzeszowa Janowi Pakosławicowi, Rzeszów 2005
Kłos S., Leżajsk i powiat leżajski, Krosno 2000
Kuźniar K., Burmistrz miasta w systemie organów samorządu terytorialnego na przykładzie miasta Leżajska, [w:] Almanach Leżajski, nr 1/2008, s. 99-100
Kuźniar K., Kalendarium miasta Leżajska, Raptularz Nr 12, Leżajsk 1999/2000
Leżajsk, Stanisław Mendelowski (red.), Krosno 2008
Matkowski M., Źródła i bibliografia do pisania prac o Leżajsku i ziemi leżajskiej część IX – Wybrane nowości wydawnicze, [w:] Almanach Leżajski, nr 10/2014
Słotwińska H., Ewangelizacyjna działalność Parafii pod wezwaniem Świętej Trójcy w Leżajsku (1400-2000), Leżajsk 2000
Wielka Encyklopedia Prawa, Smoktunowicz E. [red.], Białystok-Warszawa 2000
Z dziejów Leżajska i okolic, Zbigniew Andres (red.), Rzeszów 1980
Ziobro W., Leżajsk i wokół Leżajska, Rzeszów 2009

Menu

Copyright © 2013. PDDM  Rights Reserved.