facebook
^Back To Top

  • 1 Leżajsk
    Widok z wieży telefonicznej na Sąd i osiedle Staszica i Kołłątaja.
  • 2 PKP
    Ciuchcia wjeżdżająca na peron w Leżajsku
  • 3 Osiedle
    Widok na osiedle z kominem w tle
  • 4 Leżajsk
    Przemarsz Orkiestry ul. Mickiewicza przy Ogródku Jordanowskim i Szkole Muzycznej
  • 5 Dom Kultury
    Występ chóru przed Domem Kultury w ramach Wojewódzkich Eliminacji "Artama 78"

- Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta -

  

Zabytki Leżajska i regionu

Leżajsk wraz z najbliższą okolicą to ciekawe miejsce na Podkarpaciu, które licznie nawiedzane jest przez turystów, pielgrzymów i melomanów. Wszyscy wiemy dlaczego tak się dzieje. Dzięki posiadanym walorom zabytkowym, sakralnym, przyrodniczym i kulturalnym, a także staraniom władz i mieszkańców nasze miasto jest wspaniałą atrakcją turystyczną.
Sezon turystyczny rok rocznie rozpoczyna nieoficjalnie pierwszy długi majowy weekend, kiedy to całe rzesze naszych rodaków ma okazje po raz pierwszy w nowym roku, spędzać w różnoraki sposób swój wolny czas przy aurze wiosennej.
Jednym z wielu miejsc, które w tym czasie są odwiedzane jest właśnie Miasto Leżajsk
i najbliższa okolica.
Dla wielu Leżajsk kojarzy się z Bazyliką i Klasztorem OO. Bernardynów wraz ze wspaniałymi organami i odbywającym się co roku (czerwiec – sierpień) Międzynarodowym Festiwalem Muzyki Organowej i Kameralnej. Także Muzeum Prowincji OO. Bernardynów znajduję się przy zespole klasztornym posiada unikatowe eksponaty pochodzące z klasztorów w Polsce i Kresów przyciągają turystów. Tu z kolei również przybywają liczne  pielgrzymki pątników udających się do słynącego łaskami obrazu Leżajskiej Matki Bożej Pocieszenia. Inni pamiętają o tym, że Leżajsk to miasto wielokulturowe, na którego dziedzictwo składa się dorobek wielu pokoleń Polaków, Rusinów, Żydów, Niemców, Tatarów, Ormian
i innych. Ślady po Rusinach w Leżajsku to przede wszystkim zabytki jak dawna Cerkiew Greckokatolicka pw. Zaśnięcia NMP, dawny Dom Narodowy Zrzeszenia Rusinów „Proświta” i cmentarze, na których znajdują się groby z nazwiskami wypisanymi cyrylicą. W Leżajsku okolicznych miejscowościach również licznie zamieszkiwali Żydzi, po których pozostał XVII-wieczny cmentarz wraz z grobem Cadyka Elimelecha. Po kolonizacji niemieckiej z czasów józefińskich z przełomu XVIII i XIX w. pozostały dawne zabudowania w Leżajsku na ulicy Moniuszki, charakterystyczne dla architektury niemieckiej i miejsce, gdzie kiedyś był cmentarz, na którym należałoby przeprowadzić prace archeologiczne, a następnie podjąć próbę jego odtworzenia. Podobne ślady po kolonizacji niemieckiej można odnaleźć również w pobliskich miejscowościach. Ludność tatarska w większości wyznająca prawosławie zasymilowała się z polską i jedyne ślady, jakie pozostały to nazwy miejsc oraz nazwiska, brzmiące i pochodzące od Tatarów. Przez Leżajsk wiódł przez wieki szlak handlowy do Sandomierza i Gdańska, na którym bardzo często znajdowały się karawany kupieckie Ormian. Wszystkie te narody pozostawiły po sobie ślad w historii naszego miasta.

WYKAZ DÓBR KULTURY NA TERENIE MIASTA LEŻAJSKA WPISANYCH DO REJESTRU ZABYTKÓW

OBIEKT                                                                          NR WPISU      I         DATA

1. Zespół Klasztorny OO. Bernardynów                                    A-18         13.11.1948 r.
2. Cerkiew par. gr-kat. i pozostałości ogrodzenia cerkwi           A-391         11.09.1971 r.
3. Zajazd ul. Mickiewicza 11 /d. nr 19/                                    A-257         22.04.1971 r.
4. Dom drewniany ul. Mickiewicza 41 /d. nr 45/                       A-968         07.05.1976 r.
5. Dom murowany ul. Moniuszki 2,                                        A-1151        13.05.1985 r.
6. Dom murowany ul. Mickiewicza 44 /d. nr 52/,                     A-1198         01.02.1989 r.
7. Dom drewniany ul. Mickiewicza 48 /d. nr 54/,                     A-1143         07.09.1983 r.
8. Dom drewniany ul. Wyspiańskiego 7                                 A-1142         07.11.1983 r.
9. Dom ul. Słowackiego 2 /dworek drewniany/                        A-1186         28.06.1988 r.
10. Bank Spółdzielczy ul. Mickiewicza 38 /murowany/            A-1205        15.09.1989 r.
11. Dwór starościński ul. Mickiewicza 20                               A-1255         21.12.1992 r.
12. Dom ul. Rzeszowska 11 wł. Czesława i St. Dąbek            A-1253         10.04.1992 r.
13. Dawny pałac ul. Furgalskiego 4
      wł. Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP                    A-1265          17.08.1993 r.
14. Kamienica Rynek 32 wł. Bronisława Płaza                       A-1232          02.05.1991 r.
15. Cmentarz żydowski przy ul. Górnej                                 A-1228          10.05.1991 r.
16. Ratusz - ul. Rynek 1 wł. gmina Miasto Leżajsk                A-1275           25.01.1995 r.
17. Dom Plac Mariacki 1 wł. Zygmunt Szeliga                       A-1280           29.03.1996 r.
18. Dom ul. Krótka 1 wł. Michał Pluta                                   A-2                15.04.1999 r.
19. Dom ul. Górna 23 wł. Michał Pluta                                  A-3                20.04.1999 r.
20. Budynek Plac Mariacki 2 wł. Zgromadzenia
      Sióstr Kanoniczek Ducha Świętego de Saxia                  A-18              29.02.2000 r.
21. Zespół kościoła farnego w Leżajsku, ul. Rynek 35            A-72              30.06.2003 r.
22. Otoczenie zespołu kościoła i klasztoru OO. Bernardynów A-95              16.07.2004 r.
23. Budynek Miejskiej biblioteki Publicznej ul. Jarosławska 1
 (dawny Dom Ludowy Ukraińskiego Towarzystwa „Proświta”)  A-212             30.03.2007 r.
24. Kamienica przy ul. Rzeszowskiej 14                              A-244              16.11.2007 r.

Kilka szczegółów o zabytkach Leżajska:

Neorenesansowy ratusz wzniesiony w roku 1869, obecnie siedziba władz miasta Leżajska  Rady Miejskiej i Burmistrza Miasta (Urząd Miejski). Ratusz leżajski pierwotnie stał pośród rynku. Budynek ten spłonął w czasie pożaru w 1834 roku (spaliły się także akta miejskie). Na jego miejscu wzniesiono budowlę ceglaną na zaprawie glinianej, która w 1867 roku groziła zawaleniu. Obecny gmach wzniósł w roku 1869 budowniczy Karol Kubik (na miejscu parterowego domu z XVIII wieku), nadzór nad budową sprawował sekretarz miejski Marian Wodziński.
 
                                fot. Marian Matkowski
Wieża dzwonnicza (obserwacyjno-obronna) z 1616 r.- ul. Rynek 1. Wybudowana przez Feliksa ze Skaryszewa (Skaryszewskiego), stanowiła jeden z elementów obwarowań miasta
w ramach kompleksu Kościoła Farnego. Leżajsk przez wieki znajdował się na szlaku handlowym ze Wschodu do Sandomierza i dalej do Gdańska. Niestety ta część dawnej Rzeczypospolitej bardzo często była miejscem wojen i wypraw łupieżczych Tatarów, Kozaków, Szwedów i innych, stąd wieża bardzo dobrze spełniała swoją funkcję militarną.  Wieża z kopulastym hełmem przykrytym dachówką ceramiczną, zwieńczonym latarnią
na rzucie koła, przeprutą arkadami i nakrytą kopułką z krzyżem. Jest to murowany sześciokondygnacyjny obiekt na rzucie kwadratu, w ostatniej kondygnacji zachowane klucze strzelnicze. Wieża została uszkodzona podczas pożaru miasta w 1811 r., spalił się dach
i drewniana galeria w ostatniej kondygnacji, następnie została odbudowana w obecnej postaci. Ciekawostkę stanowią zachowane trzy pociski artyleryjskie, które pochodzą z czasów wojennych, gdy Leżajsk był ostrzeliwany. W przyszłości planowany jest remont
i udostępnienie jej dla zwiedzających jako punkt widokowy, obecnie w części parterowej znajdowało się biuro Centrum Informacji Turystycznej w Leżajsku.
 
                          fot. Marian Matkowski

Zespół Kościoła Farnego w Leżajsku z pocz. XVII w., ul. Rynek 35 - (Kościół, Plebania, Wikarówka, Mury) przy ul. Rynek 35. Parafia w Leżajsku została założona przez króla Władysława Jagiełłę w 1400 roku. Przez cztery wieki parafią tą opiekowali się księża
z Zakonu Bożogrobców Miechowickich czyli Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Bożego Grobu Jerozolimskiego (w Polsce zwanych najczęściej Miechowitami inaczej Templariuszami lub Bożogrobcami). Budowę obecnego Kościoła Parafialnego pod wezwaniem Trójcy Świętej i Wszystkich Świętych zakończono w 1616 r.
Zespół Kościoła Farnego obok funkcji religijnej, dzięki umocnieniom obronnym pełnił również ważne ogniwo  w systemie fortyfikacyjnym miasta Leżajska.

Kościół - w prezbiterium ołtarz główny wczesnobarokowy wykonany w 1643 r. przez Piechowicza (w kształcie łuku triumfalnego, wzorowany na ołtarzu głównym, który znajdował się w Katedrze na Wawelu w Krakowie), obok rzeźby i bogato zdobione stalle (stalle świadczą o tym, że był to kościół zakonny). W trakcie prac remontowych prowadzonych  w 1999 r. pod prezbiterium odkryto dwie krypty pochówkowe ze szczątkami trumien po dawnych opiekunach i fundatorach parafii. Najprawdopodobniej do podziemnej krypty prowadził tunel podziemny łączący kościół i plebanię. Świadczą o tym zachowane przejścia podziemne (w większości zasypane bądź zamurowane), które czekają na renowację. Dalej ołtarze boczne, przy tęczy, barokowe z ok. 1700 roku, przebudowane w XIX w.
W ołtarzu po prawej stronie obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pierwotnie umieszczony był w drewnianym Kościółku w miejscu obecnej Bazyliki O.O. Bernardynów. Obok Kościoła za ogrodzeniem znajduje się plebania, wzniesiona w 1614 roku, rozbudowana w 1925 r. Pod częścią budynku obszerne piwnice z podziemnymi tunelami, obecnie niedostępne. Według podań jeden z lochów miał prowadzić do podziemi kościoła i dworu starościńskiego, a drugi daleko poza miasto. Zachowane pierwotne mury obronne w części północnej, wschodniej
i zachodniej pochodzą z 1616 r. natomiast od strony południowej ogrodzenie z pocz. XX w.

Plebania - pierwotnie klasztor bożogrobców, wzniesiony w 1614 r., przebudowany dzięki Księdzu Michałowi Pieniążkowi około 1820 r. - dostawiono piętro (nowicjat). W 1925 r. dobudowano część północną. Przez remont przeprowadzony w latach 60-ych XX wieku, częściowo zatracił dawne cechy zabytkowe.

fot. Wojciech Hospod


Zespół Cerkiewny Parafii Greckokatolickiej p.w. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, przy ul. Jarosławskiej - pochodzi z 1832 roku. W chwili obecnej rzymskokatolicki kościół filialny p.w. Pana Jezusa Miłosiernego dla dzieci i młodzieży. Cerkiew częściowo otacza mur XIX-wieczny oporowy, a przy południowo-zachodnim narożniku ogrodzenia znajduje się kaplica św. Josafata Kuncewicza. Za ogrodzeniem na południe od cerkwi stoi dawna plebania („przychodztwo”) z 1876 roku. Przez długi czas plebania spełniała funkcję przedszkole, obecnie mieści się tam leżajski Caritas oraz Warsztaty Terapii Zajęciowej.
 
                                          fot. Marian Matkowski
Dom Narodowy Związku Rusinów „Proświta” z pocz. XX w. - obecnie od roku 1970 Miejska Biblioteka Publiczna. Głównym celem Stowarzyszenia było szerzenie oświaty
i kultury wśród ludności pochodzenia ukraińskiego. Budynek piętrowy zbudowany na rzucie litery „L”, z zaokrąglonym narożnikiem, ozdobiony ładną eklektyczną elewacją
z neoromańskimi oknami. W elewacji południowej wyróżnia się ryzalit z podwójnym szczytem z dwoma wieżyczkami.
 
   
fot. Marian Matkowski
Kirkut z Ohelem Cadyka Elimelecha Weissbluma - ul. Górna - usytuowany jest na południowy wschód od Rynku. Na cmentarzu znajduje się budynek z grobem Cadyka oraz stojące w pobliżu ocalałe macewy (tablice nagrobne). Cadyk Elimelech zwany również Majlech z Leżajska (żył w latach 1717-1787), był on wielkim autorytetem, psychologiem
i filozofem, twórcą wykładni Chasydyzmu zwanego cadykizmem. Dnia 21 Adara (szósty miesiąc w kalendarzu żydowskim - marzec w kalendarzu juliańskim), przypada rocznica jego śmierci obchodzona jako Wielki Dzień. W tym dniu do Leżajska przybywa wiele pielgrzymek ortodoksyjnych Żydów (chasydów) z całego świata.
 
                                                            fot. Marian Matkowski
Zajazd „Na Dołku” - ul. Mickiewicza 11 - dawny zajazd z poł. XVIII w., rozbudowany około 1910 r. (przybudówka). Gruntownie remontowany w 1975 r. i w latach 90-tych, pod częścią budynku znajdują się piwnice ze sklepieniami wspartymi na filarze. Budynek zajazdu został wymurowany z cegły, otynkowany, parterowy z poddaszem, podpiwniczony. Założony na planie prostokąta, trójtaktowy z szeroką, podłużną, przelotową sienią na osi środkowej. Dach dwuspadowy pokryty dachówką ceramiczną. W połaciach wzdłużnych lukarny
z półkolistymi daszkami pobitymi blachą. Obecnie zajazd pełni funkcję pawilonu handlowego, mieści się tam również kantor i bar piwny.
 
                                                   fot. Marian Matkowski



Zespół Dworu Starościńskiego z Oficynami z XVIII w. mieści się przy ul. Mickiewicza 20 A – składa się z parterowego dworu i czterech również parterowych oficyn. Niekiedy nazywany zamkiem, wybudowany w latach 1760-1770 dla ówczesnego starosty leżajskiego Józefa Potockiego. Mieściło się w nim gimnazjum miejskie, a następnie liceum do 1975 roku, ostatnio w dworku mieściła się tam szkoła podstawowa nr 4. obecnie Muzeum Ziemi Leżajskiej.

Muzeum Ziemi Leżajskiej jest jednym z tych miejsc, które warto odwiedzić przybywając do Leżajska. Muzeum rozpoczęło swoją działalność z dniem 1 stycznia 2008 r. jako samorządowa instytucja kultury Powiatu leżajskiego. Mieści się
w dawnym Dworze Starościńskim. Muzeum tworzy stałe ekspozycje, organizuje wystawy czasowe, lekcje muzealne, wykłady tematyczne, konferencje i seminaria naukowe, prowadzi działalność naukowo–badawczą i wydawniczą oraz kulturalną.
Najważniejszą ekspozycją w Muzeum jest tworzona, stała ekspozycja ukazująca historię, tradycję, kulturę, życie codzienne, czasy wojen i przemian społeczno-gospodarczych, zachodzących na Ziemi Leżajskiej na przestrzeni wieków.
Nieodłącznie w historię  Ziemi Leżajskiej wpisane jest zabawkarstwo, które swoją tradycją sięga XVIII wieku. Zabawki drewniane, robione ręcznie są częścią stałej ekspozycji Muzeum.
    Z  Ziemią Leżajską związane jest również browarnictwo, które swoją bogatą tradycją sięga roku 1525. Ekspozycja Browarnictwa jest jedną z trzech tego typu ekspozycji w kraju, przedstawia historię piwa, proces jego produkcji, eksponaty związane  z piwowarstwem oraz kufle, etykiety i nagrody, które zdobył leżajski browar. Sponsorem Głównym Ekspozycji Browarnictwa jest Grupa Żywiec S.A. Browar w Leżajsku.
 
     fot. Archiwum Muzeum Ziemi Leżajskiej
Muzeum Ziemi Leżajskiej
ul. Mickiewicza 20 A
37-300 Leżajsk
tel./fax. 017 240 22 35
www.muzeum-lezajsk.pl
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Pałac Miera - ul. Furgalskiego 4 -wzniesiony po 1819 roku, był w posiadaniu ówczesnego właściciela dóbr leżajskich hrabiego Wojciecha Miera, poety i tłumacza poezji francuskiej
i włoskiej, zwolennika klasycyzmu oraz targowiczanina. Po jego śmierci od 1831roku przeszedł w ręce Potockich z Łańcuta. Od 1918 roku jest siedzibą domu zakonnego Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny. Ten klasycystyczny pałac ustawiony jest na osi dawnego dworu starościńskiego. Budynek pałacu wzniesiony na planie prostokąta jako dwutraktowy, posiada zwartą, dwukondygnacyjną bryłę, nakrytą czterospadowym dachem. Elewacja posiada wyważoną proporcję, ozdobioną dekoracjami w stylu klasycystycznym.
 
                                    fot. Marian Matkowski


Dworek - z poł. XIX w. - ul. Sandomierska 39. To klasycystyczny dworek parterowy, nakryty czterospadowym dachem. Frontowa siedmioosiowa elewacja poprzedzona została portykiem wspartym na czterech kwadratowych w przekroju filarach. Portyk zwieńczono trójkątnym przyczółkiem z okulusem. Elewację obiega profilowany gzyms podokapowy.
W okresie międzywojennym w latach 1935 - 1939 w dworku mieściła się Szkoła Przysposobienia Kupieckiego. Obiekt ten wymaga gruntownej renowacji i zabezpieczenia obecnego stanu. W dworku znalazło swoje miejsce Stowarzyszenie Rodziców Dzieci Niepełnosprawnych Ruchowo.
 
                                                      fot. Marian Matkowski


Dwór Podstarościego z XVII wieku - ul. Słowackiego 2.Jeden z najstarszych budynków
w Leżajsku, wzniesiony w XVII w. z modrzewiowych bali (usytuowany przy ul. Słowackiego). Dawny dworek  podstarościch (to popularne określenie w literaturze jest zastępowane jest tez innymi: Dworek Siestrzewitowski lub Zwoleński) remontowany przez  prywatnego juz właściciela w 1990 r. Zbudowany z modrzewia, kryty kiedyś gontem,
na planie kwadratu, przykryty wysokim ,czterospadowym dachem. Staropolskim zwyczajem dom zorientowany jest „na godzinę jedenastą”, dzięki czemu wszystkie pomieszczenia ogrzewane są słońcem. Wnętrze przedzielone obszerną  sienią , w której kominek ogrzewał niegdyś cały budynek. Dworek stanowi obecnie własność prywatną.
 
 
                          fot. Marian Matkowski  
Dom Narodowy z 1925 r. - dawne Kino „RADOŚĆ”, obecnie sklep „Orzech”,
ul. Mickiewicza 58 - Budynek Domu Narodowego to obiekt murowany z cegły, otynkowany, parterowy z użytkowym poddaszem, podpiwniczony, założony na planie zbliżony
do prostokąta o układzie wnętrz dwu i półtraktowym. Dachy z lukarnami, nad korpusem dach czterospadowy pokryty dachówką, ryzality boczne z dachami dwuspadowymi łamanymi, ryzalit frontowy dwuspadowy również pokryty dachówką ceramiczną. Ten zabytkowy budynek wzniesiony został dzięki staraniom i składom społecznym mieszkańców miasta Leżajska w latach 1920 - 1924. Dom Narodowy Polski pełnił bardzo ważną rolę edukacyjną, kulturową i patriotyczną w okresie międzywojennym. Tu  odbywało się szereg uroczystości jubileuszowych związanych  z historią  Polski, miały miejsce występy i koncerty, które integrowały  polską społeczność miasta Leżajska. Od lat 90. XX wieku sklep „Orzech”.
 
  fot. Marian Matkowski
Dworzec Kolejowy - ul. Mickiewicza 72, wybudowany w 1896 r., zaś otwarcie linii kolejowej łączącej Leżajsk z Przeworskiem i Rozwadowem miało miejsce w 1899 r.
W l. 1896-1908  budynek dworca był poddany drobnym poprawkom i przeróbkom. Dworzec posiada siedem okien w ścianie peronowej. Poniżej nich, znajduje się zadaszenie rozciągnięte między bocznymi przybudówkami. Wspiera się na ozdobnych, żeliwnych podporach, które są jednocześnie słupami ogrodzenia. Podobne elementy żeliwne spotyka się na wielu galicyjskich dworcach. Środek budynku strony podjazdu środek budynku stanowi występ (ryzalit), pośrodku którego znajduje się główne wejście. Ściany parteru, jak i akcentowanych narożników zdobią boniowania, czyli szczeliny przypominające układ kamieni. Szczyty ryzalitu i ścian bocznych są ozdobnie szalowane. Dachy w stylu szwajcarskim pierwotnie pokrywano dachówką ceramiczną. Jako ciekawostkę pragnę podać fakt, że dworzec czerpie wodę z ujęcia znajdującego się przy ulicy Sandomierskiej, skąd spływa ona dzięki różnicy wysokości.
 
                      fot. Marian Matkowski
Dworek Fryzowski - ul. św. Jana z Dukli, wybudowany został około 1750 r. jako budynek drewniany (drewno modrzewiowe), zrębowy, węgłowany na jaskółczy ogon, parterowy, niepodpiwniczony, założony na planie prostokąta, dwutraktowy z poprzeczną sienią na osi środkowej. Dach dwuspadowy z wydatnymi okapami pokryty dachówką ceramiczną.  Dworek wymieniony został w "Inwentarzu Starostwa Leżajskiego"  jako tzw. Fryzowski. Najprawdopodobniej był siedzibą zarządcy folwarku bernardyńskiego.  Stanowi ciekawy obiekt budownictwa drewnianego, który przetrwał do dzisiejszych czasów. Budynek  dworku został gruntownie remontowany w 1968 r.. Wymieniony został dach i pokrycia.
 
                                  fot. Marian Matkowski

Zespół Kościoła i Klasztoru OO. Bernardynów  z XVII w., Plac Mariacki 8
 
fot. Marian Matkowski
Bazylika - powstanie kościoła i klasztoru oo. Bernardynów w Leżajsku poprzedziły nadzwyczajne wydarzenia. Teksty źródłowe konwentu leżajskich Bernardynów opisują historię Tomasza Michałka z pobliskiej Giedlarowej, pracownika jednego z leżajskich browarów, który w 1590r. oświadczył wobec miejscowego duchowieństwa i władz miasta, że w obrębie dzisiejszej Bazyliki, na pniu drzewa ściętego w gąszczu leśnym, objawiła mu się Matka Boża ze św. Józefem. W 1592 r., na terenie boru leżajskiego powstała drewniana kaplica p.w. św. Anny. W 1594 r. z ofiarności mieszczan i nawróconego z luteranizmu dzierżawcy leżajskiego Kacpra Głuchowskiego, przy poparciu przełożonego Bożogrobców ks. Jana Teologa, a także szlachcica Rzeszotarskiego, wzniesiono tam drewniany kościół Zwiastowania NMP oraz świętych Jana Chrzciciela, Wawrzyńca, Sebastiana i Małgorzaty. Posiadał on trzy ołtarze. Na jednym z nich wystawiono wizerunek św. Anny, na drugim Bożą Mękę, trzeci ozdobiono obrazem Madonny z Dzieciątkiem, pędzla ks. Erazma z klasztoru leżajskich Bożogrobców. W 1608 r. przybyli do Leżajska bernardyni, sprowadzeni z Przeworska za przyczyną biskupa przemyskiego Macieja Pstrokońskiego. W 1610 r. staraniem zakonników wybudowany został pierwszy murowany kościół. Obecną, monumentalną świątynię wzniesiono w latach 1618-1628 z fundacji marszałka wielkiego koronnego Łukasza z Bnina Opalińskiego i jego żony Anny z Pileckich Opalińskiej. Motywem fundacji miała być wdzięczność za odniesione w 1610 r. zwycięstwo nad rezydującym w Łańcucie rotmistrzem królewskim i starostą żygwulskim Stanisławem Stadnickim, zwanym z powodu dokonywanych gwałtów i profanacji „diabłem łańcuckim”. Budową kierował architekt włoskiego pochodzenia Antonio Pellaccini przy współpracy Szymona Sarockiego.
 
                                                                       fot. Marian Matkowski
Organy leżajskie stanowią jeden z najcenniejszych w Europie zabytków sztuki w zakresie budowy i zdobnictwa tego instrumentu. Pochodzą z 2 poł. XVII w. Ich twórcą w fazie początkowej (przed 1680 r.) był Stanisław Studziński z Przeworska. Dalszą ich budowę i udoskonalenie prowadził Jan Głowiński z Krakowa. Budowę ukończono w 1693 roku. W latach 1903-05 przebudował je w stylu romantycznym Aleksander Żebrowski, a w latach 1965-68 Robert Polcyn z Poznania pracował nad przywróceniem im brzmienia barokowego. Nadzwyczaj bogata dekoracja snycerska prospektu organowego, wykonana została przez samych braci zakonnych. Dzięki nim wartości muzyczne zostały zespolone ze wspaniałą strukturą architektoniczną. Leżajskie organy to jednak nie jeden instrument. Są to 3 samodzielne instrumenty. W nawach bocznych zbudowane zostały mniejsze instrumenty, a w nawie głównej największy. Organy mają trakturę mechaniczną i razem 75 głosów. Wyposażone są ponadto w urządzenia dodatkowe jak: kukułka, bęben (tympan), ptaszki, horribile. Posiadają też pełny głos 32’ - co oznacza, że największa piszczałka ma ponad 10 m długości. 4 szafy organów głównych połączone z dekoracją chóru stanowią monumentalną fasadę wypełniającą zachodnią ścianę bazyliki aż po sklepienie. Organy główne mają w ten sposób 15 m wysokości i 7,5 m szerokości - jednak kompozycja architektoniczna prospektu łączy je nierozerwalnie również z dwoma sąsiednimi instrumentami w nawach bocznych, tworząc jeden monumentalny zespół organowy, na którym - jedynym w świecie - może grać 3 organistów równocześnie.
 
                                                                        fot. Marian Matkowski
Klasztor - pierwszy drewniany klasztor powstał w 1610 r. z fundacji w/w Kacpra Głuchowskiego. Murowany budynek klasztoru wzniesiony wg projektu Pellecciniego vel Italusa w poł. XVII w. na planie czworoboku, z wirydarzem pośrodku i pawilonami we wszystkich czterech narożach. W narożu południowo - wschodnim znajduje się wieża zegarowa z 1909 r. kryta dekoracyjnym blaszanym baniastym hełmem, nad którym znajduje się ażurowa galeryjka przykryta kopułką z iglicą i krzyżem.
 
                                                                                         fot. Marian Matkowski
Muzeum Prowincji O.O. Bernardynów, założone w roku 1971 przez o. Kajetana Grudzińskiego (+1986) Muzeum Prowincji, które gromadzi przedmioty zabytkowe
z utraconych po drugiej wojnie światowej klasztorów wschodnich, a także z innych klasztorów Prowincji. Pomieszczenia poszerzone w ostatnich latach obejmują zbiory obrazów, rzeźb i wytworów rzemiosła artystycznego. Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku stanowi integralną część znacznego kompleksu zabytkowego,
w skład którego wchodzi wzniesiona w latach 1618-1628 bazylika i klasztor wraz
z otoczeniem: basztami, dziedzińcami, murami obronnymi i lasami.
 
                                                                                         fot. Marian Matkowski
     Miasto Leżajsk otaczają przepiękne lasy obfitujące w bogactwo fauny i flory, czego najlepszym przykładem są rezerwaty przyrody “Las Klasztorny” i “Kołacznia”
(jedyne w Europie naturalne stanowisko Azalii Pontyjskiej), które stanowią wspaniałą atrakcję przyrodniczą.
      Do Miasta Leżajska i okolic przyciąga turystów również dostępność do obiektów sportowych i rekreacyjnych  (stadion, basen, hale sportowe, korty), jak też bliskość ośrodków wypoczynkowych nad wodą (Zalew „Floryda” w Leżajsku, Zalewy w Ożannie, Brzózie Królewskiej i Grodzisku Dolnym). W Leżajsku jest dobrze rozwinięta baza noclegowa
i gastronomiczna wraz z wieloma obiektami rozrywkowymi, kulturalnymi oraz cyklicznymi imprezami, które na trwale wpisały się w krajobraz Miasta Leżajska (organizowane lub przy udziale Urzędu Miasta Leżajska i Miejskiego Centrum Kultury w Leżajsku oraz innych podmiotów i instytucji Miasta Leżajska ) m.in.. Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy,
Dni Leżajska, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej, Wielokulturowy Festiwal „Galicja”, Międzynarodowy Festiwal Łowiecki,  Festiwal Piosenki Harcerskiej
i Turystycznej i wiele innych.
     W ramach bazy noclegowej oraz wypoczynkowo-rekreacyjnej bardzo dobrze funkcjonują hotel, Dom Pielgrzyma, pensjonat oraz liczne gospodarstwa agroturystyczne i ośrodki jazdy konnej w Leżajsku i okolicznych miejscowościach m.in.. Przychojcu, Giedlarowej, Wierzawicach, Dębnie, Nowej Sarzynie, Grodzisku Dolnym, Zmysłówce, Kuryłówce, Ożannie, Dąbrowicy Dużej i Małej, Tarnawcu oraz Kulnie.
            Dla profesjonalnej obsługi ruchu turystycznego w Leżajsku od stycznia 2006 r. działa w wieży przy Ratuszu Centrum Informacji Turystycznej. Do podstawowych zadań biura CIT należy gromadzenie, przetwarzanie i dystrybucja informacji turystycznych wszystkim zainteresowanym oraz koordynacja ruchu turystycznego w mieście i regionie.
Źródło:
"Studium Historyczno-Urbanistyczne dla Miasta Leżajska", pod red. dr J. Malczewskiego przy współpracy  z prof. dr hab. J. Półćwiartkiem, Rzeszów  wrzesień 1998 - styczeń 2000
Gminna Ewidencja Zabytków Miasta Leżajska - Katalog Zabytków, pod red. dr J. Malczewskiego, Rzeszów - Leżajsk 1998 - 2006
"Dzieje Leżajska", pod red. J. Półćwiartka, Wyd. MITEL Rzeszów, Leżajsk 2003
Album "Leżajsk", J. Ambrozowicz, Wyd. Agencja Wydawnicza JOTA, Rzeszów 2006
"Leżajsk i wokół Leżajska", W. Ziobro, Wyd. Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2007
"Leżajsk i nie tylko", A. Rakuś, Wyd. EDYTOR, Rzeszów 2007
Plan Miasta Leżajsk, UM i CIT w Leżajsku, Wyd. "BiK", Piła 2007
Sławomir Kułacz, "Zabytki kolejnictwa austro - węgierskiego w powiecie leżajskim", [w:]Kurier Powiatowy 5/2007
Internet:
www.lezajsk.um.gov.pl
www.starostwo.lezajsk.pl
www.fara.lezajsk.pl
Klasztor OO Bernardynów
Zdjęcia: Marian Matkowski
Zdjęcie: "Panoramy Fary" Wojciech Hospod
Zdjęcie Dworu Starościńskiego: Archiwum Muzeum Ziemi Leżajskiej
Pomoc: Adrian Leniart

Autor: Marian Matkowski


Menu

Copyright © 2013. PDDM  Rights Reserved.